Bookpress / «Κι ο φόβος φοβάται» της Στέλλας Μιχαηλίδου (κριτική) / Ελευθερία Ράπτου / 9 Απριλίου 2026

Το Γατουχάν είναι ένα νησί πεισματικά αχαρτογράφητο. Κινείται στις θάλασσες, αποφεύγει την καταγραφή των δορυφόρων, ξεφεύγει της επιμέλειας των χαρτογράφων, των τοπογράφων και κάθε λογής καταγραφέων του πραγματικού. Είναι ένα νησί-έκπληξη. Είναι ο τόπος γάτων θαυμαστών και αιωνόβιων που μιλούν τραγουδιστά, οργανώνονται κοινωνικά, κινούνται χορευτικά. Πρόκειται για την κιβωτό των γάτων και το μέρος όπου όλοι θα θέλαμε να δούμε έστω και μια φορά στη ζωή μας. Όλοι; Τουλάχιστον όσοι είμαστε ορκισμένοι γατόφιλοι και περιπετειώδεις ονειρευτές μιας γατο-ουτοπίας.

Όλα τα θαυμαστά που συμβαίνουν στο Γατουχάν τα διηγείται ο γάτος Χουρχούρης, ο οποίος αν και κατάγεται από τον μυστηριώδη τόπο, ένεκα σφοδρού αισθήματος είναι πλέον μόνιμος κάτοικος Θεσσαλονίκης. Τις ιστορίες αυτές αναλαμβάνει να μεταφέρει στη γλώσσα των ανθρώπων η Στέλλα Μιχαηλίδου, ενώ για την εικονογράφηση των παράδοξων ιστοριών την επιμέλεια έχει η Χρύσω Χαραλάμπους.

Το νέο βιβλίο της σειράς «Ιστορίες από το Γατουχάν» έχει τον τίτλο Κι ο φόβος φοβάται (εκδ. Καλειδοσκόπιο). Δεν είναι ακόμη μια ιστορία όπου οι γάτες αναλαμβάνουν ρόλους και διασκεδάζουν με τις χαριτωμένες περιπέτειές τους τα παιδιά (ιδανικό για ηλικίες 5 έως10 ετών). Το Κι ο φόβος φοβάται είναι ένα λεπτοδουλεμένο αφήγημα για μικρούς αλλά και μεγαλύτερους το οποίο λειτουργεί πολυσήμαντα: είναι παραμύθι, θεατρικό σενάριο έτοιμο για τη σκηνική πραγμάτωση, αλλά οπωσδήποτε και αλληγορία για τη σημασία της δημοκρατίας, της ισότητας, της δικαιοσύνης, της ατομικής και συλλογικής ευημερίας, της ισονομίας˙ έννοιες σπουδαίες, που ωστόσο τείνουν συχνά να είναι διαφεύγουσες παρά εφαρμοστέες στη σύγχρονη κοινωνικο-πολιτική, οικονομική και πολιτισμική συνθήκη.

Στο κομψό βιβλίο, που ελκύει και απτικά τον αναγνώστη, η Μιχαηλίδου εισάγει τα παιδιά στο σύγχρονο κοινωνικό και πολιτικό διακύβευμα μέσα από την κατάσταση που επικρατεί στην κοινωνία του Γατουχάν, εκεί όπου η γάτα Ζηνοβία, ως αρχηγός, επενδύει στην ευημερία και την ανάπτυξη των μικρών γατιών, με αποτέλεσμα η πόλη να είναι τόπος χαράς, δημιουργίας, αισιοδοξίας. Όλα πηγαίνουν καλά, μέχρι την εμφάνιση του βλοσυρού και φιλόδοξου γάτου Ερχάν, ο οποίος ραδιουργεί, παραπληροφορεί και κυρίως ξέρει να χειρίζεται το φόβο. Με όπλο του το φόβο, παίρνει μια μέρα την εξουσία πραξικοπηματικά. Η πόλη βυθίζεται στην ομίχλη της ανασφάλειας, χάνει την ανοικτότητά της καθώς τα πλοκάμια του ελέγχου και της επιβολής ορίζουν έναν άλλο τρόπο κατοίκησης: άτεγκτη πειθαρχία, άκαμπτη κίνηση, σοβαρότητα που τείνει να είναι σοβαροφάνεια και τρόμος, τιμωρία, πειθαναγκασμός. Θα μπορέσουν άραγε οι καταπιεσμένες γάτες του Γατουχάν να ξαναζήσουν ελεύθερες, δημοκρατικά και χωρίς φόβο; Η απάντηση κρύβεται στο γέλιο ενός μικρού γατιού, το οποίο θα αποτελέσει και τη θρυαλλίδα απρόβλεπτων εξελίξεων.

Η Μιχαηλίδου φτιάχνει μια ακόμα ιστορία από το Γατουχάν (στη σειρά κυκλοφορεί ήδη το Ίδια έχουμε μαμά) με όλα τα συστατικά ενός δράματος με αστεία και σοβαρή πτυχή. Με καλοζυγισμένες ποσότητες δράσης και ηρεμίας, ανατροπών και ισορροπιών. Υπάρχει το δραματικό συνεχές: υπόθεση, θέση, σύγκρουση, λύση. Η ιστορία εκτυλίσσεται σαν διήγημα και σαν ποίημα μαζί. Έξυπνες στιχομυθίες με ομοιοκαταληξία εναλλάσσονται με πρόζα. Η μουσικότητα είναι υφέρπουσα. Η συγγραφέας, έχοντας μεγάλη πείρα από τη σκηνοθεσία παραστάσεων για παιδιά, γνωρίζει πώς να χειριστεί τους χαρακτήρες, τις εντάσεις και τις υφέσεις.

Η εικονογράφηση της Χρύσως Χαραλάμπους, με τις ζωηρές χρωματικές γκάμες, τις εικόνες που απηχούν μια πολύ ενδιαφέρουσα, μεταδομημένη les fauves αισθητική, συντονίζεται με το λόγο, συνθέτοντας έτσι ένα πολύ-αφήγημα με δικό του χαρακτήρα.

Το Γατουχάν της Στέλλας Μιχαηλίδου και οι ιστορίες του, φαίνεται ότι θα μας απασχολήσουν ευφρόσυνα και στο μέλλον, μέσα από τις σελίδες αλλά και πάνω στη σκηνή. Στο σπίτι, στο σχολείο, ως εικαστική πρόταση για ποικίλες ασκήσεις και οπωσδήποτε ως πυρήνας πρωτότυπων θεατρικών παιχνιδιών.

Εξάλλου, εφόσον Κι ο φόβος φοβάται τις πολυμήχανες γάτες της ιστορίας, σε εμάς δε μένει παρά να τις ακολουθήσουμε ενθουσιωδώς σε ό,τι σκαρώνουν.

*Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΡΑΠΤΟΥ είναι διδάκτωρ ΕΜΠ, θεατρολόγος-εκπαιδευτικός, κριτικός θεάτρου και παραστατικών τεχνών, κριτικός βιβλίου.

Λίγα λόγια για τις δημιουργούς

Η Στέλλα Μιχαηλίδου ζει κι εργάζεται στη Θεσσαλονίκη. Γράφει ιστορίες και θεατρικά έργα για παιδιά και νέους, σκηνοθετεί και χορογραφεί θεατρικές παραστάσεις ενώ παράλληλα διδάσκει Κινησιολογία στο Τμήμα Θεάτρου της Σχολής Καλών Τεχνών του Α.Π.Θ. Τα τελευταία χρόνια διδάσκει και Σκηνοθεσία παραστάσεων που απευθύνονται σε παιδιά και εφήβους.

Με τις παραπάνω ιδιότητες, αλλά και αυτήν της ηθοποιού, συνεργάστηκε με την Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης», το Κ.Θ.Β.Ε., με Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα, το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, με ιδιωτικές σκηνές καθώς και με το Εθνικό Θέατρο.

Τα έργα της παίζονται συνεχώς από πολλές επαγγελματικές και ερασιτεχνικές θεατρικές σκηνές.

Από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο κυκλοφορούν επίσης τα βιβλία της Ιζαντόρα Ντακ (Βραχεία Λίστα Κρατικών Βραβείων Παιδικού Βιβλίου 2017), Κουρδισμένοι και Ιστορίες από το Γατουχάν: Ίδια έχουμε μαμά.

Η Χρύσω Χαραλάμπους, με καταγωγή από την Κύπρο, γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Γιοχάνεσμπουργκ της Νότιας Αφρικής. Σπούδασε Εικονογράφηση σε Λονδίνο και Νέα Υόρκη, ενώ σήμερα ζει και εργάζεται στη Λευκωσία.

Αγαπημένος της τόπος παραμένει η βιβλιοθήκη της γενέτειράς της, εκεί όπου άρχισε να αγαπά το παιδικό βιβλίο.

Πηγή:

https://018.bookpress.gr/kritikes/vivlia-gia-paidia/17274-ki-o-fovos-fovatai-tis-stellas-mixailidou