Elniplex / Ιστορίες από το Γατουχάν: Κι ο φόβος φοβάται / Απόστολος Πάππος / 26 Δεκεμβρίου 2025

Διαβάζεται σε 5′- Ηλικιακό κοινό: 5+ (target 5-10) – Εικονογραφημένο βιβλίο για παιδιά

Το γέλιο όμως απλώθηκε σ’ όλη την πολιτεία,
ποιους να συλλάβουν οι φρουροί και ποιους η αστυνομία;
Δεν ξέρουν πού να πάνε και από πού ν΄αρχίσουν,
ποιους να πυροβολήσουν και ποιους να φυλακίσουν.
Φωνάζουν: «Αλτ, βουλώστε το, γιατί είναι διαταγή!»
τα γέλια όμως απλώνονται ακόμα πιο πολύ.

Η Στέλλα Μιχαηλίδου υψώνει ως τείχος μια ρυθμική, ομοιοκατάληκτη ιστορία απέναντι στον έλεγχο και την εκτροπή από τη δημοκρατία, με τη Χρύσω Χαραλάμπους να το εικονοποιεί περίφημα.

Περί τίνος πρόκειται

Το Γατουχάν, το μικρούτσικο νησί σε σχήμα γατοπατούσας, επιστρέφει! Κάτι όμως που δεν ξέρουμε από την πρώτη ιστορία του (Ιστορίες από το Γατουχάν: Ίδια έχουμε μαμά) είναι ότι αυτό το νησί κινείται συνεχώς και είναι αδύνατο να εντοπίσουμε πού ακριβώς είναι αυτή τη στιγμή. Οι γάτες που ζουν εκεί, μιλούν τραγουδιστά, κάποιες χορεύουν κιόλας ταυτόχρονα.

Ο κύριος Χουρχούρης άνοιξε ξανά το περίφημο κόκκινο τετράδιο και άρχισε να διαβάζει την νέα ιστορία από το Γατουχάν. Όπου κάποτε, στο καιρό της ευημερίας και της δημοκρατίας, τότε που κυβερνούσε η δίκαιη Ζηνοβία και όλοι ήταν ίσοι και σημαντικοί και όλοι φρόντιζαν για όλους, το Γατουχάν ήταν μια πολιτεία ιδανική, με συμμετοχή, με γέλια, με χρώματα, με χαρά, με σεβασμό.

«Ζήτω η φαντασία, ζήτω η ομορφιά,
Ζήτω η συμπόνια, ζήτω η καλοσύνη,
Ζήτω η ισότητα και η δικαιοσύνη,
Ζήτω το αεράκι, τ’ αστέρια, τα φυτά,
ο ουρανός, τα χρώματα, ο ήλιος, τα νερά».

Αλλά τότε στο Γατουχάν, ήρθε ο Ερχάν, ένας γάτος κατσούφης, βλοσυρός που «πίστευε πως γεννήθηκε για να ‘ναι αρχηγός». Θέλει να κυβερνά, να διατάζει, έχει ταλέντο στο να ξεγελά και να προκαλεί τον φόβο. Και μια μέρα με τη βία (πραξικόπημα) παίρνει την εξουσία και κλείνει τη Ζηνοβία στη φυλακή. Βάζει νέους νόμους, άδικους, σκληρούς, βγάζει στον δρόμο στρατό, θέλει να επιβάλλει την τάξη. Επιβάλλει αλλαγή στην εμφάνιση, κόβει τις βόλτες και τα πέρα δώθε, τις μουσικές και τους χορούς, τα παιχνίδια, τις αγκαλιές και τις γιορτές.

«Γάτες, απαγορεύεται στους δρόμους να γυρνάτε,
τούμπες να κάνετε, άλματα, κυρίως να γελάτε…»

Κι άλλαξαν όλα στο Γατουχάν, «διακόσια χρόνια πέρασαν, ίσως και πιο πολλά». Αλλά μια μέρα γεννιέται ένα γατάκι που συνεχώς γελά κι όσο κι αν η μαμά του προσπαθεί να το συνετίσει, εκείνο εξακολουθεί να γελά. Κι αυτή είναι η αρχή του τέλους για το καθεστώς του Ερχάν.

Βρείτε εδώ τις προτάσεις για θεατρικό παιχνίδι!

Εστιάζοντας

Κάθε αυθεντική ιστορία πολιτειότητας που θωρακίζει την βαθύτερη έννοια της δημοκρατίας, είναι ένα ακόμα ανάχωμα σε κάθε καθεστωτική νοοτροπία φόβου, ελέγχου και δυστοπικών κοινωνιών.

Η δεύτερη ιστορία από το Γατουχάν έρχεται με ακόμα μεγαλύτερη ορμή να αφηγηθεί με χιούμορ, αυθεντικότητα και έναν καλοδουλεμένο, ομοιοκατάληκτο στίχο, την πτώση μιας δημοκρατίας, την επικράτηση του φόβου και της επιβολής και την αντίσταση που γεννιέται και ρέει μεταδοτικά σε όλη την πολιτεία από έναν x-factor, την αξία του οποίου πάντα λησμονούμε: ένα παιδί που άφοβα γελάει. Η πρώτη πράξη αντίστασης στον σκληρό, αγέλαστο κόσμο.

Η δημοκρατία στο Γατουχάν αποτυπώνεται με ευκρίνεια, με λέξεις και έννοιες που φέρουν ειδικό βάρος, το βάρος και τον πυρήνα της πολιτειακής αγωγής: ευημερία, δικαιοσύνη, χαρά, αρμονία, αγάπη, ίσοι, σημαντικοί, ισότητα φωνών και απόψεων, συναπόφαση/συλλογική λήψη αποφάσεων, αδικία, «κανένας πεινασμένος, ούτ’ ένας νηστικός», παιχνίδι, συντροφιά, χάδια, αγκαλιά. Η άμεση δημοκρατία που σκιαγραφεί καθαρά η Στέλλα Μιχαηλίδου, το τελειότερο πολίτευμα που εμφανίστηκε ποτέ στον πλανήτη, δύσκολα στήνεται, καθώς το εγώ πρέπει να υποταχθεί στο εμείς, αλλά εύκολα μπορεί να καταρρεύσει, αν εμφανιστεί κάποιος Ερχάν, κάποιος εξουσιαστικός, φιλομοναρχικός, αρχομανής, που θέλει να δει το εγώ του μακριά από όλων των άλλων. Μετά το αρχικό σάστισμα των κατοίκων, η συγγραφέας οδηγεί την ιστορία, δίχως να καθοδηγεί, στη μόνη σχεδόν πάντα λύση που μπορεί να νικήσει τέτοια καθεστώτα: στη συλλογικότητα, στο όλοι μαζί, στην αφοβία που αν διαχυθεί σαν μεταδοτικός ιός μπορεί να διαλύσει ως μη αναμενόμενη αντίδραση τους έχοντες συχνά συγκεκριμένο manual κινήσεων εξουσιαστές.

Στο τέλος, μια συγκλονιστική αφίσα που λειτουργεί ως ένα σύγχρονο, ουσιαστικό μανιφέστο των δημοκρατιών, κουβαλά τις αξίες που έχουν αξία και σημασία και νόημα και ομορφιά στη ζωή (καλοσύνη, δικαιοσύνη, φαντασία, ελευθερία, παιχνίδι, ευγένεια, ειρήνη, γέλια, χαρά, φυτά, αστέρια, ήλιος, νερά, αγκαλιά, νιαουρίσματα, η στιγμή κ.α.), για τα παιδιά και τους ενήλικες, και μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο υλικό για ανάρτηση σε κάθε τάξη, μια ηλιοστάλαχτη διακήρυξη εκείνων που θέλουμε να φέρουμε στις μικρο και μακροκοινωνίες μας.

Η επιλογή της ρίμας, εκτός από τη θεατρικότητα που φέρει, δίνει την ευρυθμία, την ποιητική αποφόρτιση και καλμάρει το γεμάτο πολιτικό φορτίο με τον παιγνιώδη, ομοιοκατάληκτο λόγο. Το γέλιο ως όπλο, ως σύμβολο αθωότητας, ξεγνοιασιάς, χαράς και εν τέλει αφοβίας, λειτουργεί ως καταλύτης, ως μοχλός αποσυμπίεσης και αποσταθεροποίησης του φόβου, ενώ η διάχυσή του παντού γίνεται το ορμητικό, ανεξέλεγκτο μαζί που όταν είναι πραγματικό και σωρευτικό, δεν ελέγχεται από καμία εξουσία.

Η εικονογράφηση της Χρύσως Χαραλάμπους έχει την ένταση, τη ζωντάνια και την αφηγηματική έκταση που ζήτησε το κείμενο της συγγραφέα. Οι εικόνες της συνδιαλέγονται με το κείμενο, άλλοτε ευθέως και άλλοτε υπαινικτικά, ακολουθώντας μια οπτική διαδρομή που ενώ σέβεται το κείμενο, το διαχειρίζεται με προσοχή μεταποιώντας το σε μια νέα οπτική αφήγηση. Οι ζεστοί τόνοι, η αιώρηση μεταξύ χιούμορ, κυνικότητας και πολιτικής δήλωσης, η εστίαση στη δύναμη των συμβόλων και των μορφών (π.χ. τανκς, γάτες), μεταξύ φωτός, ισχυρών χρωματικών αντιθέσεων και σκιών (φόβος), η χειροποίητη αίσθηση μιας ψηφιακής δουλειάς, όλα λειτουργούν με αρμονία, εμπλουτίζοντας το εικαστικό και αισθητικό στίγμα της έκδοσης και προσφέροντας γέφυρες ένωσης με συναισθήματα και σκέψεις. Η δε παιδικότητα που αφήνουν οι εικόνες της γίνονται δρόμοι για να μπορέσουν τα παιδιά να αντιληφθούν τον τρόπο που αυτές μιλούν σε μια αφήγηση.

Βιβλίο που μπαίνει στην ηγεσία της εξίσωσης των βιβλίων για τη δημοκρατία.

Για αναγνώστες από 6 περίπου ετών.

Πηγή:

https://www.elniplex.com/fovos-fovatai