Elniplex / Όλος ο κόσμος ένα παράθυρο, της Ζηνοβίας Βασιλειάδη / Απόστολος Πάππος / 3 Μαρτίου 2026

Περί τίνος πρόκειται

Ένα δέντρο φουντωτό. Ένα τρένο που φεύγει και πάντα επιστρέφει. Μια γιαγιά που μιλά στο καναρίνι της. Λιβάδια που αλλάζουν χρώματα.  Και θάλασσα. Και ανθρώπους. Και μια σκιά που μοιάζει να χορεύει. Και πουλιά που πετούν ψηλά. Μπορώ να δω ό,τι θέλω.

Εστιάζοντας

Παράθυρα. Ένας τόπος που φτιάχνει το όριο, που συγκροτεί το άνοιγμα ή το κλείσιμο του προσωπικού μας κόσμου προς τον έξω. Σε αντίθεση με τις πόρτες, το παράθυρο (κανονικά) δεν αποτελεί είσοδο για το σώμα, αλλά μόνο είσοδο και έξοδο για το βλέμμα. Μπορεί να απαγορεύσει ή να αφήσει να ρεύσει το φως, μπορεί να καδράρει γωνίες της ματιάς μας αφού οριοθετεί τι θα δούμε, αλλά κι εμείς επιλέγουμε πόσο μακριά ή σε πιο σημείο θα σταθούμε για να αποκτήσουμε αντίληψη του έξω κόσμου. Το παράθυρο μεγαλώνει και μικραίνει, γίνεται οπή παρακολούθησης του κόσμου, επιτήρησης του τόπου και των ανθρώπων, γίνεται το παραβάν μας.

Στην ταινία Σιωπηλός Μάρτυς, του Α. Χίτσκοκ, ένας άντρας σπάει το πόδι του και αναγκάζεται να μείνει σπίτι του μέχρι να γίνει καλά, περνώντας τον καιρό του παρακολουθώντας από το παράθυρό του με τα κιάλια τους γείτονές του. Στο Οι Άλλοι του Αλεχάντρο Αμενάμπαρ, η πρωταγωνίστρια (Κίντμαν) ζει σε μια έπαυλη με τα δύο μικρά παιδιά της, έχοντας επιφέρει τη συσκότιση στο σπίτι με σκιερές κουρτίνες προκειμένου να μην μπαίνει φως λόγω της σπάνιας φωτοευαισθησίας από την οποία πάσχουν τα δύο παιδιά.  Στο μυθιστόρημα Η γυναίκα στο παράθυρο, του Έι Τζέι Φιν, η πρωταγωνίστρια ζει μόνη της, κατασκοπεύοντας τους γείτονές της, μέχρι που μια μέρα βλέπει από το παράθυρο κάτι που θα τη βάλει σε θέση εμπλοκής. Τέλος, υπάρχουν ουκ ολίγοι πίνακες που έχουν ως κέντρο τον ονειροπολούντα άνθρωπο μπροστά σε ένα παράθυρο, όπως η χαρακτηριστική Νεαρή Γυναίκα του Νταλί ή στα δικά μας η Κοπέλα στο Παράθυρο, του Γ. Άβλιχου.

Το παράθυρο γίνεται για τη Ζηνοβία Βασιλειάδη αυτή η επικοινωνία μας με τον κόσμο, που προαναφέραμε. Βλέπεις τρένα, θάλασσες, πουλιά, άλλα παράθυρα, ανθρώπους, δέντρα.Η γωνία δεν είναι πάντα ίδια και ο τόπος των παραθύρων έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Το τρένο το βλέπω γιατί είμαι κι εγώ σε ένα άλλο τρένο που διασταυρώθηκε μαζί του μπροστά σε έναν σταθμό. Τα πουλιά στον ουρανό τα βλέπω να πετούν ψηλά γιατί κι εγώ βρίσκομαι κάπου ψηλά (αεροπλάνο/ελικόπτερο). Με πολύ λίγες λέξεις, σε μεγάλη, ευκρινή γραμματοσειρά, σε ένα εικονοκεντρικό βιβλίο, όπου λέξεις και εικόνες συνυδοιπορούν άρτια, η συγγραφέας δεν απλώνει μόνο εικόνες παραθύρων, αλλά ουσιαστικά φωτίζει τι υπάρχει στον κόσμο μας, τι επιλέγουμε να δούμε, ταυτίζοντας τους πρωταγωνιστές της με τους αναγνώστες. Από το παράθυρό του, ο καθένας/η καθεμία βλέπει εκείνο που ήδη ξέρει. Πρέπει να ανοίξεις τον νου σου πρώτα για να δουν τα μάτια σου πέρα απ’ όσα έχεις συνηθίσει να παρατηρείς.

Συμπερίληψη, το βλέμμα μου ως προσωπικός άξονας της αντίληψής μου, η ποικιλομορφία και διαφορετικότητα του κόσμου και στο τέλος μία πρόσκληση να έρθεις να κοιτάξουμε μαζί τον κόσμο, να δούμε όσα βλέπω εγώ ή εσύ, να ζήσουμε το μαζί και τα παράθυρα ως τόπο κοινής θέασης του κόσμου.

Η εικονογράφηση του Αχιλλέα Ραζή επιτυγχάνει να αποτελέσει τον κυρίαρχο αφηγηματικό άξονα που επιζητούσαν οι λέξεις της συγγραφέα. Σχεδιάζει και οικοδομεί τα παράθυρα, τους δίνει αντιθέσεις, συνομιλεί άτυπα με κορυφαίους ζωγράφους (το στάχυ του Βαν Γκογκ, τα λιβάδια του Μονέ) διατηρώντας την ολοδική του εικαστική ταυτότητα. Η παλέτα του Α. Ραζή έχει σκηνική ένταση, κίνηση, μια ντουζίνα ετοιμόρροπα ταμπλώ βιβάν, άλλοτε με ποικίλους υπαινιγμούς, άλλοτε με αφαίρεση για να μείνει το ουσιώδες.

Πάνω σε τέμπερες κι ακουαρέλες, αλλάζοντας παλμό και ύφος από σελίδα σε σελίδα, ο εικονογράφος έστησε έναν καλαίσθητο διάδρομο σε μια έκθεση ζωγραφικής, καλώντας μικρούς και μεγάλους, να κοιτάξουν τα παράθυρα αλλιώς.

Για αναγνώστες από 5 περίπου ετών

Πηγή:

https://www.elniplex.com/olos-o-kosmos-ena-parathyro