ΠΟΣΑ ΜΕΤΡΑ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΑΣ?

Το 1972 ο σπουδαίος Κύπριος ζωγράφος Αδαμάντιος Διαμαντής (1900-1994) ολοκλήρωσε έναν μνημειώδη πίνακα με μήκος 17,5 μέτρα! Λέγεται Ο Κόσμος της Κύπρου και εικονίζονται εκεί δεκάδες πρόσωπα. Είναι ένα πανόραμα, μια κιβωτός όπου ο ζωγράφος χώρεσε όλη την αγάπη του για το νησί, διέσωσε την ιστορία του, τη μνήμη ενός κόσμου που αλλοιώνεται και χάνεται καθώς αλλάζουν οι εποχές.
Εμείς θα μπούμε στο εργαστήρι του ζωγράφου, θα συναντήσουμε κι άλλους ωραίους δημιουργούς, τον ποιητή Γιώργο Σεφέρη, τον ζωγράφο και χαράκτη Τηλέμαχο Κάνθο, τον αρχαιολόγο Πορφύριο Δίκαιο, τον αυτοδίδακτο λαϊκό ζωγράφο Μιχαήλ Κκάσιαλο, τους ακριβούς φίλους με τους οποίους πορεύτηκε.
Και ο Κόσμος της Κύπρου θα ζωντανέψει μπροστά μας καθώς ένα μικρό κορίτσι ψάχνει με τη βοήθεια όλων των ανθρώπων του πίνακα να βρει τον καλύτερό του φίλο που χάθηκε.

ΧΡΥΣΗ ΛΙΣΤΑ ELNIPLEX 2025 - Σκεπτικό Βράβευσης

Κορυφαίο στην κατηγορία Best of the Best αναδείχθηκε το βιβλίο της Σάντης Αντωνίου η οποία αναδεικνύει τον γενάρχη της Κυπριακής Τέχνης Αδαμάντιο Διαμαντή, ο οποίος περιπλανώμενος στα χωριά της Κύπρου για πάνω από είκοσι πέντε χρόνια (1931-1959), είδε και γνώρισε ανθρώπους του νησιού, χαμένους στον ακυρίευτο από τον χρόνο μικρόκοσμο αυτών των χωριών, σε καφενέδες και χωράφια, σε σκαλοπάτια και αυλές. Ανθρώπους που τους αποτύπωσε, τους σκάλισε μέσα του, τους κράτησε σαν φυλακτό ενός κόσμου που μάζευε ψηφίδα ψηφίδα σαν ιερή τέφρα. Ήταν ένας κόσμος που τον έβλεπε να χάνεται και το 1957, κάπως, κάπου, έκανε μια έκθεση τούτων των σχεδίων, των μεμονωμένων αναθυμιάσεων των περιηγήσεών του. Και κάπου εκεί του ανεφλέγη η ιδέα να ενώσει όλους αυτούς τους ανθρώπους σε μια ενιαία σύνθεση που θα ήταν Ο κόσμος της Κύπρου, όπως και τελικά ονόμασε τον μνημειώδη πίνακα των 17,5 Χ 1,75 μέτρων με τα 11 συναπτά τελάρα και τους εξήντα έναν πραγματικούς ανθρώπους που είχε συναντήσει και ζωγραφίσει. Πρόσθεσε άλλους έξι φανταστικούς ανθρώπους για λόγους εικαστικής και συνθετικής ισορροπίας και το σύνολο έδωσε ένα μεγαλειώδες έργο από τριάντα διαφορετικά μέρη της Κύπρου που όμως αποτυπώνονται σαν ένας τόπος, ένας χρόνος. Αυτή η ενιαιοποίηση του χωροχρόνου τριάντα τόπων, εξήντα επτά ανθρώπων και είκοσι οκτώ χρόνων περιπλάνησης έγινε ένας μοναδικός διάδρομος στους ανθρώπους της Κύπρου που χάρισαν τη δική τους βλεμματική πυρίτιδα.

Η Σάντη Αντωνίου παίρνει ένα κορίτσι, από τις ασβεστωμένες πεζούλες και τα δέντρα που σκαρφαλώνει και την κάνει την οδηγό μας στο ταξίδι αναζήτησης όλων αυτών των ανθρώπων του πίνακα. Χωριανοί, άνθρωποι του καφενείου, βιολιτζήδες και μουσικοί, αμαξάρηδες και ιερείς, αγροφύλακες και καλλιτέχνες, άνθρωποι της πλατείας, νοικοκυρές, μεροκαματιάρηδες, παρατηρητές, εισοδηματίες ελεύθερου χρόνου για να τον ξοδεύουν εκεί, μαυροντυμένοι που αγωνιούν και το παλεύουν να φύγουν από το μαύρο του ραγιά, να συναντηθούν με το λευκό.

Η Κυπριακή Κιβωτός του “Νώε” Διαμαντή σώζει από την επιδρομή εποχές κι ανθρώπους που έδειχναν να τελειώνουν κάπου εκεί, να κατεβαίνουν στον Άδη της ύπαρξης και της μνήμης. Γίνεται ο μίτος της Αριάδνης, ο συνδετικός ιστός, το νήμα του παραμυθιού που ξετυλίγεται για να ξεναγηθούμε σε έναν σπουδαίο ζωγράφο, σε έναν πίνακα-σημείο αναφοράς, σε έναν τόπο που ορίζεται και δεν αθροίζεται, εξορίζεται μα δεν κλονίζεται, σε ανθρώπους που διακλαδώθηκαν με τη ζωή του Διαμαντή, στην ομορφιά του λαϊκού πολιτισμού, της λαϊκής παράδοσης της Μεγαλονήσου, όχι πένθιμο μοιρολόγι, όχι θρήνος για την εισβολή και παράνομη κατοχή. Με τη μορφή ενός λευκώματος, το κορίτσι, μίτος και νήμα το ίδιο, ενώνει ανθρώπους του πίνακα, τόπους, υλικά, γωνιές από τη ζωή του ζωγράφου και με παρένθετα πληροφοριακά κείμενα και αποσπάσματα συνεντεύξεων και μαρτυριών του Διαμαντή, δημιουργείται ένα πολυσύνθετο οδοιπορικό σ’ ολάκερο το νησί και τις ιστορίες του που έχτισαν τη μεγάλη Ιστορία.

Πρέπει οπωσδήποτε να σταθούμε και να αποδώσουμε σημαντικός μέρος της ποιότητας στην εικονογράφηση της Έλενας Τσιγαρίδου, στην επιμέλεια του Δημήτρη Παπακώστα και στον σχεδιασμό της έκδοσης από την Εριφύλη Αράπογλου. Είναι μια καλαίσθητη διάταξη όλων των εικονογραφικών στοιχείων, των φωτογραφιών και των ντουκουμέντων, των πληροφοριακών πλαισιών και κάθε γνωστικής παραμέτρου του βιβλίου, η οποία συναντιέται με τα σχέδια της Κύπριας εικαστικού, που δίνει με τα χειροποίητα ανθρακί σκίτσα της την εκφραστικότητα μιας γκραβούρας, το ξεθώριασμα του χρόνου και τον κόσμο που πράγματι χάνεται αλλά με κάποιον τρόπο αντέχει, στέκεται και σε κοιτάζει.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

Για το βιβλίο έγραψαν:

- Elniplex

- Ανδρέας Κούνιας, Αλήθεια

- Αλήθεια

- Γιώργος Σαββινίδης, Philenews

- Ξένια Στυλιανού, Post death education

- Μαρίζα Ντεκάστρο, O Αναγνώστης

- Απόστολος Πάππος, Elniplex

- Γιάννης Σ. Παπαδάτος, Bookpress

- Πέπη Νικολοπούλου, Ελculture